Nişanlanma, ayrı cinsten iki kişinin birbirleriyle evlenme kararlarını birbirlerine açıklamalarıdır. Nişanlanmanın şekle bağlı yapılması gerekmez. İrade açık ya da örtülü olarak açıklanabilir. Hukuken nişanlanmış sayılmak için nişan merasiminin yapılmasına gerek yoktur.

Nişanlanmanın şartları
Geçerli bir nişanlanmanın söz konusu olabilmesi için, tarafların cinsel olgunluğa ulaşması, nişanlanma iradelerini açıklamaları ve aralarında herhangi bir nişanlanma engelinin bulunmaması gerekmektedir.

Nişanlılıktan doğan haklar ve yükümlülükler
Nişanlanma ile taraflar için en temel iki yükümlülük doğmaktadır: Evlenme ve sadakat yükümlülüğü. Ancak nişanlılık evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Ayrıca, evlenmeden kaçınma hali için öngörülen tazminat ya da cezai şart da dava edilemez.

Nişanlanmanın taraflara evlenme ve sadakat yükümlülüğü yüklemesinin yanı sıra bir takım haklar da tanımaktadır. Nişanlılardan birinin açtığı ya da ona karşı açılan bir davada diğer nişanlı hâkimlikten ya da tanıklıktan kaçınma hakkına sahiptir. Nişanlılardan birinin öldürülmesi halinde diğer nişanlı haksız fiil failinden “destekten yoksun kalma tazminatı” ve “manevi tazminat” talep edebilir. Evlenmeden önce de nişanlılar mal rejimi sözleşmesi yapma hakkına da sahiptir.

Nişanlılığın sona erme sebepleri
Nişanlıların birbiriyle ya da başka biriyle evlenmesi, nişanlılardan birinin ölümü ya da onun hakkında gaiplik kararının alınması, çifte nişanlılık hali, şarta bağlı olarak yapılan nişanlanma için şartın gerçekleşmesi, nişanlılar arasında kesin bir evlenme engelinin ortaya çıkması, nişanlılardan birinin cinsiyetini değiştirmesi, nişanlılığı sona erdirmeye yönelik nişanlıların anlaşması, nişanlanma sözleşmesinin yapılmasında taraflardan birinin iradesinin sakatlanması ve nişanlılardan birinin nişanı bozması nişanlılık hukuki ilişkisini sona erdiren sebepler arasında sayılır.

Nişanlılığın sona ermesinde hediyelerin iadesi ve tazminat talepleri
Nişanlılık hukuki ilişkisinin sona ermesinde ortaya çıkacak iki sorun da “hediyelerin iadesi” ve “tazminat talepleri”dir.

Nişanlanma sırasında ya da nişanlılık ilişkisinin devamı süresince nişanlıların birbirlerine vermiş oldukları ya da anne-baba veya anne-baba gibi davrananların diğer nişanlıya vermiş oldukları hediyelerin iadesi gerekir. Hediyelerin iadesini talep etmek için nişanlılığın nişanlıların birbirleriyle evlenmesi dışındaki herhangi bir sebeple sona ermiş olması yeterlidir.

Anne-baba ya da anne-baba gibi davranan kimseler ancak “alışılmışın dışında” sayılabilecek olan hediyelerin iadesini talep edebilirler.

Hediyelerin iadesi usulü ise şu şekildedir: Hediye konusu şey aynen verilemiyorsa misliyle verilmelidir. Misli olmayan eşyalar ise Borçlar Kanunu’nun sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade edilmelidir.

Nişanın haklı bir sebep olmaksızın ya da diğer nişanlıya yükletilebilen bir sebeple bozulması durumunda, evlenme amacıyla yapılan harcamalar maddi tazminat kapsamında talep edilebilir. Maddi tazminat talebini nişanlı, anne-baba ve anne-baba gibi davranan kimseler ileri sürebilir.

Nişanın bozulması, nişanlılardan birinin kişilik haklarını ihlal eder mahiyette ise, uğranılan bu manevi zarar da talep edilebilir. Manevi tazminat talebini sadece nişanlı ileri sürebilir.

Nişanlılığın sona ermesinden doğan talep hakları nişanın bozulduğunun öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl sonra zamanaşımına uğrar.