Evlenme Ehliyeti
Evlenme sözleşmesinin kurulabilmesi için, evlenecek kişilerin ayrı cinslerden olmaları, ayırt etme gücüne sahip olmaları ve kanunun öngördüğü yaşa erişmiş bulunmaları gerekir.
Evlenme Yaşı
Türk Medeni Kanunu’nun 124. maddesi uyarınca Erkek veya kadın onyedi yaşını doldurmadıkça evlenemez. Ancak, hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple onaltı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir.
Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez.
Küçük, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez.
Kısıtlı, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez.
Hâkim, haklı sebep olmaksızın evlenmeye izin vermeyen yasal temsilciyi dinledikten sonra, bu konuda başvuran küçük veya kısıtlının evlenmesine izin verebilir.
Evlenme Engelleri
I - Kesin Evlenme Engelleri
Evlenmenin geçerli bir şekilde yapılabilmesi için eşler arasında bazı özel durumların bulunmaması gerekir:
Hısımlık
Eşler arasında belli dereceye kadar hısımlık (akrabalık) bulunması halinde evlilik yasaklanmıştır. Buna göre;
- üstsoy ve altsoy (dede/nine-anne/baba-çocuk-torun) arasında,
- kardeşler arasında,
- amca/dayı/hala/teyze ile yeğenler arasında,
- kayın hısımlığı meydana getiren evlilik sona erse dahi eşlerden biri ile diğerinin üstsoy ya da altsoyu arasında,
- evlat edinen ile evlatlık arasında ya da bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ya da eşi arasında
evlilik yasaktır.
Önceki evlilik
Hal-i hazırda evli olan bir kişi yeniden evlenemez. Yeniden evlenmek isteyen bir kişi, eski evliliğinin sona erdiğini ispat etmelidir.
Akıl hastalığı
Evlenecek eşlerden birinin akıl hastalığına tutulmuş olması bir evlenme engeli teşkil eder. Bununla birlikte söz konusu akıl hastalığı, evlilik bakımından sakınca oluşturmadığı ispatlanırsa evlilik için engel teşkil etmekten çıkar.
II - Kesin Olmayan Evlenme Engelleri
Bir takım özel durumların varlığı, evlenme için engel oluşturmasına rağmen evlilik yine de yapılırsa evliliğin geçerliliğini etkilemez. Evlilik geçerli bir evlilik sayılır.
Bekleme süresi
Evliliğin sona ermesi halinde kadın, evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün geçmedikçe evlenemez. Bu süre içinde kadının doğum yapması halinde süre sona ermiş sayılır. Kadının gebe olmadığının anlaşılması ya da evliliği sona eren eşlerin yeniden evlenmesi halinde hâkim bu süreyi kaldırır.
Bulaşıcı hastalıklar
Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, çoğu cinsel yolla bulaşan “frengi”, “belsoğukluğu” ve “yumuşak şankr”, “cüzzam” gibi bazı hastalıkları taşıyan kişilerin evlenmelerini yasaklamıştır. Ancak bu hastalıkların tedavisinin olumlu sonuç vermesi ya da bulaşıcı niteliğe sahip olmadığının ispat edilmesi halinde bu hastalıkları taşıyan kişilerin evlenmeleri mümkündür.
Evlenmenin Şekli Şartları
Birbiriyle evlenecek erkek ve kadın, içlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvururlar. Evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memur, köylerde muhtardır.
Başvuru, evlenecekler tarafından yazılı veya sözlü olarak yapılır.
Erkek ve kadından her biri, nüfus cüzdanı ve nüfus kayıt örneğini, önceki evliliği sona ermiş ise buna ilişkin belgeyi, küçük veya kısıtlı ise ayrıca yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesini ve evlenmeye engel hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık raporunu evlendirme memurluğuna vermek zorundadır.
Evlendirme memuru, evlenme başvurusunu ve buna eklenmesi gereken belgeleri inceler. Başvuruda bir noksanlık görürse bunu tamamlar veya tamamlattırır.
Başvurunun usulüne uygun olarak yapılmadığı veya evleneceklerden birinin evlenmeye ehil olmadığı ya da evlenmeye yasal bir engel bulunduğu anlaşılırsa, evlenme başvurusu reddolunur ve durum evleneceklere yazıyla hemen bildirilir.
Evleneceklerden her biri evlendirme memurunun ret kararına karşı mahkemeye başvurabilir. İtiraz, evrak üzerinde incelenip kesin karara bağlanır.
Ancak, mutlak butlan sebeplerinden birinin bulunduğuna ilişkin ret kararlarına karşı açılan davalar, basit yargılama usulüyle ve Cumhuriyet savcısının hazır bulunmasıyla görülür.
Evlendirme memuru, evlenme koşullarının varlığını tespit ederse veya ret kararı mahkemece kaldırılırsa, evleneceklere evlenme gün ve saatini bildirir veya isterlerse evlenme izni belgesini verir.
Evlenme izni belgesi, verildiği tarihten başlayarak altı ay içinde evleneceklere herhangi bir evlendirme memuru önünde evlenebilme hakkı sağlar.
Evlenme koşullarının bulunmadığının anlaşılması veya belgelerin verilmesinden başlayarak altı ayın geçmesi hâlinde, evlendirme memuru evlenme törenini yapamaz.
Evlenme töreni, evlendirme dairesinde evlendirme memurunun ve ayırt etme gücüne sahip ergin iki tanığın önünde açık olarak yapılır. Ancak, tören evleneceklerin istemi üzerine evlendirme memurunun uygun bulacağı diğer yerlerde de yapılabilir.
Evlendirme memuru, evleneceklerden her birine birbiriyle evlenmek isteyip istemediklerini sorar. Evlenme, tarafların olumlu sözlü cevaplarını verdikleri anda oluşur. Memur, evlenmenin tarafların karşılıklı rızası ile kanuna uygun olarak yapılmış olduğunu açıklar.
Evlenme töreni biter bitmez evlendirme memuru eşlere bir aile cüzdanı verir. Aile cüzdanı gösterilmeden evlenmenin dinî töreni yapılamaz. Evlenmenin geçerli olması dinî törenin yapılmasına bağlı değildir.
Evlenme işlemi, evlenme kütüğü, evlenmeye ilişkin yazışma ve evlenme ile ilgili diğer konular yönetmelikle düzenlenir.